Prematüre Bebeği Olan Annelerde Metpaid ve Humana Still-Tee Bitki Çayı Kullanımının Anne Sütüne Etkisinin Karşılaştırıldığı Kontrollü Randomize Bir Çalışma

Zeynep T.Dönmez ATILGAN*

Ş.Suna OĞUZ**

Uğur DİLMEN***

*Diyetisyen,

Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi, ANKARA

**Neonatoloji Uzmanı,

Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi, ANKARA

Yazışma adresi:

Dyt.Zeynep Tuğba DÖNMEZ ATILGAN

Yenidoğan Polikliniği

Dr.Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Talatpaşa Bulvarı

Hamamönü/ANKARA 06230

E-mail: zeyneptd@gmail.com

Telefon: 0 312 306 59 05

Çalışmaya destek veren kuruluş:

Bu çalışma MAMSEL İlaç A.Ş. tarafından desteklenmiştir.

ÖZET

Amaç: Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde tedavi gören prematüre ve hasta bebeklerin anne sütü miktarı üzerinde, "Fenugreek içeren bitki çayı" ve "Metoclopramid"'in etkilerinin randomize, kontrollü ve çift kör bir çalışma ile karşılaştırılması.

Metod: Postnatal birinci ayında sonda ile enteral yoldan beslenen 90 prematüre bebek ve anneleri, izinleri alınarak çalışmaya dahil edildi. Üç grup oluşturuldu (grup I, metoklopramid , grup II: Humana Stil-tee, grup III: plasebo). Annelerin çalışma öncesi ve sonrası serum prolaktin değeri çalışıldı. Galagtagog tedaviler annelere rastgele ve çift kör uygulandı. Tedavi süresi bir hafta olarak planlandı. Günlük sağılan süt miktarları kaydedildi.

Bulgular: Annelerin yaşlarının ortalama 26 ± 4.9 yıl olduğu, % 66'sının ilköğretim mezunu, % 16'sının gebelikte, %17'sinin emzirirken sigara kullandığı öğrenildi. Bebeklerin gestasyonel yaşı 30±2,9 hafta (26-29hafta %28, 30-33 hafta %60) , doğum ağırlığı ortalama 1436±394 g. olup bebeklerin %23'ü ikiz eşi, % 53'ünün cinsiyeti kızdı. Her üç grupta da 30 anne çalışmaya alındı. Gruplar arasında prolaktin artışı en çok grup I (MC)'de oldu ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.05). Anne sütü miktarı ise en çok grup II (ST)' de (başlangıça göre %47.07) arttı ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.05).

Sonuç: Bebeği yoğun bakım ünitesinde yatan annelere anne sütü eğitimi verildikten sonra, galaktagog etkili tedaviler süt miktarını arttırmak amacı ile önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Prematüre, Yenidoğan, Anne Sütü, Galaktogog, Bitki çayı

GİRİŞ

Günümüzde çok sayıda çalışma, anne sütünün üstünlüklerine yenilerini eklemekte ve anne sütü ile beslenmenin taklit edilemeyen özelliklerini güçlendirmektedir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından, bebeklerin ilk altı ay tek başına, daha sonra ek gıda ile birlikte en az iki yıl anne sütü ile beslenmesi önerilmektedir. Son yıllarda, düşük ve çok düşük doğum ağırlıklı prematüre bebeklerin sağ kalım oranlarını giderek artmaktadır. Amerikan Pediatri Akademisi tarafından prematüre bebeklerin beslenmesinde de en iyi biyolojik besin kaynağı olarak anne sütü önerilmektedir (1). Ancak özellikle doğum ağırlığı <1500 gr olan bebeklerde, beslenme konusu term bebeklerdeki kadar net değildir. Prematüre bebeklerin beslenme şekli ve nutrisyonel ihtiyaçları zamanında doğan sağlıklı bebeklerden belirgin olarak farklıdır. Preterm anne sütü intrauterin büyüme hızını yakalamak için gereken makro ve mikronütrientler açısından yetersiz gibi görünse de biyolojik özellikleri nedeni ile vazgeçilmezdir ve prematüre bebeklerin prognozunu olumlu etkilemektedir. Bununla birlikte prematüre bebekler term bebeklerden daha uzun süre anne sütü ile beslenmek zorundadır. Sağlık sorunları nedeniyle yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatırılan ve annesinden ayrılan, emerek beslenemeyen, hastanede kalış süresi daha uzun olan prematüre bebeklerde yeterli anne sütünü miktarını sağlamak term bebeklere göre güç olmakta, erken dönemde anne sütü yetersizlikleri ortaya çıkmaktadır.

Galagtogaglar süt üretimini artıran maddelere verilen isimdir (2). Metoclopramid (Metpamid^® ), sulpiride (Zegrid^®), domperidon (Motilium^®), klorpromazine (Largactil^®) ve ekzojen hormon tedavilerinin ( TRH, Büyüme hormonu) galaktagog etkileri bilinmektedir. Metoklopramid, güvenilir, etkin, temin edilebilir ve yan etkinliklerinin az olması nedeni ile laktasyon döneminde yaygın olarak kullanılan galagtagog etkili ilaçtır. İlaçlar dışında galaktagog etkili 30 dan fazla bitki de tanımlanmıştır (3). Fenu-greek (FG), çağlar boyunca kullanılmış olan ve güvenilir bir bitkidir. Galagtagog etkili bitkiler içinde en yaygın bilinendir. Humana Still-Tea^® ise başta FG olmak üzere çok sayıda bitki içeren bir çay olarak anne sütünü arttırdığı bildirilmektedir. Ancak prematüre bebeği olan annelerde galaktagog etkisi ve güvenirliği ile ilgili çalışma bulunmamaktadır.

Bu çalışmanın amacı, çift kör olarak kullanılan galaktagog etkili ilaç (Metpamid), bitki çayı (Human Stil-Tea^®) ve plasebo'nun prematüre bebeği olan ve bebekleri hastanede yatan annelerin günlük süt miktarına ve bebeklerin ağırlık alımlarına etkilerini karşılaştırmaktır.

GEREÇ VE YÖNTEM

Vakalar

Nisan-Aralık 2008 tarihleri arasında Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde tedavi gören gebelik haftası< 34 hafta ve doğum ağırlığı < 2000 g olan prematüre bebeklerin annelerine çalışma hakkında bilgi verildi. Doğum sonrası birinci ayını tamamlayan, oragastrik sonda ile beslenen ve enteral beslenme problemi olmayan, ancak yetersiz anne sütü nedeni ile anne sütü ve mama karışık alan prematüre bebekler çalışmaya alındı. Gönüllü olan 100 anne ve bebeğin çalışmaya alınması planlandı. Yoğun Bakım Ünitemizde yatan tüm bebeklerin anne ve babalarına, diyetisyen tarafından düzenli olarak anne sütü eğitimi verilmektedir. Anne sütü eğitimleri, anne sütünün bebeğe ve anneye faydalarını, annelerin süt sağmaya teşvikini sağlayan, süt sağma yöntemleri ve anne sütünü arttırmak için önerileri kapsayan aktif eğitimlerdir. Eğitimlerde, annelerden sütlerini sağarak kendi bebeklerine verilmek üzere, Ünitemizde bulunan Anne Sütü Bankası'na getirmeleri istenmektedir. Sağma ve saklama işlemi sırasında oluşabilecek besin kayıpları ve olası kontaminasyonları engellemek için aileler bilgilendirilmektedir. Bebeği servisimizde yatan anneler, kliniğimizde bulunan "Süt Sağma Ünitesini" kullanabilmektedir. Süt sağabilmeleri için gerekli olan "Anne Sütü Kartları", diyetisyenler tarafından anne sütü eğitimi verildikten sonra düzenlenmektedir.

Böylece tüm annelere ulaşılabilmekte ve anne sütünü artırma konusunda eğitim eksiksiz verilebilmektedir.

Çalışma, kriterlere uyan bebeklerin annelerine çalışmanın protokolü, çalışmadan beklenenler, kullanılacak anne sütü artırıcı tedavilerin rastgele seçileceği ve çalışma sonlanana kadar kullanılan tedavinin hangisi olduğu hakkında çalışmayı yürüten diyetisyen, doktor ve çalışmaya katılan gönüllü annenin bilgi sahibi olmayacağı sözel olarak açıklandı. "Aydınlatılmış Bilgi Onam Formu" okunup, düşünmeleri için zaman verildi. Çalışma, hastanemizin 11.02.2008 tarihli Etik Kurulunda onaylandı.

Galaktagog Sıvıların Hazırlanması Ve Rastgele Seçim Metodu

Sıvılar çalışma yürütücüsü olmayan aynı kişi tarafından hazırlandı ve numaralanarak basit randomizasyon uygulandı. Numaraların hangi galaktagog tedavisine ait olduğu sadece hazırlayan tarafından kayıt altına alındı. Çift kör olarak planlanan çalışma gereğince, çalışmayı yürüten diyetisyen ve kullanan gönüllü anne, çalışma süresince galagtagog tedavisini bilmeden çalışmaya devam etti.

Çalışmada kullanılan galaktagog tedavileri, üç grup ve 7 günlük tedaviler olarak hazırlandı. Sıvılar için günlük 500 cc'lik pet şişe suları kullanıldı. Şişeler, içindeki sıvı renginin fark edilmemesi için koyu renkli bantlarla kaplandı ve numaralandı. Grup I'de, Metpamid (MC) 10 mg'lık tabletlerden 30 mg günlük doz, toz haline getirilerek; grup II'de Humana Stil-Tee (ST) 200 g içeren granül paketlerinden günlük doz 30 g ölçülerek; Grup III olan plasebo (PB) grubuna ise sadece su hazırlandı.

Her anne için aynı numarayı taşıyan yedi adet şişe hazırlandı. Annelerden hergün 1 adet şişeyi sabah, öğle ve akşama bölmek üzere gün sonunda bitirmeleri ve 1 hafta boyunca kullanmaya devam etmeleri istendi.

Çalışma Protokolü

Gönüllü olan annelerin onamı alındıktan sonra, Çalışmaya katılan gönüllü annelere

1. Aynı diyetisyen tarafından anne sütü eğitimi ve 2000 kalori içeren annelerin ekonomik durumlarına uygun diyetleri verildi ve her gün 2 litre su içmeleri ( galaktagog tedavileri haricinde ) istendi.

2. Süt sağma işlemini standartlaştırmak için bir hafta boyunca kullanmaları amacıyla elektrikli süt sağma makinesi (Ameda, Lactaline personal^Ò) verildi ve günde 8 kez sütlerini sağıp miktarlarını forma kaydetmeleri istendi. Miktarların doğru ölçülebilmesi için aynı model steril süt sağma aparatı ve biberon verildi. Üzerindeki ölçüler anlatıldı.

3. Çalışmaya öncesi ve bitiminde annelerden serum prolaktin düzeyi için kan örnekleri alındı.

4. Bu örneklerden 4000 devirde 5 dakika santrifüj sonrası elde edilen serumlar prolaktin düzeyi çalışılana kadar -20°C'de saklandı.

5.Galaktagog tedavilerinin kullanımı hakkında bilgi verildi.

Serum Prolaktin Düzeyinin Çalışılması

Serumlardan, Hormon Laboratuvarı'nda prolaktin ELISA kitleri ile (Elecsys^Ò, Meinheim/ Almanya) Roche Modular Analytics E170 cihazı ile toplu olarak çalışıldı ve sonuçlar ng/ml olarak rapor edildi.

Verilerin Kaydedilmesi

Annenin yaşı, eğitim düzeyi, sigara kullanma öyküsü, doğum sayısı, önceki emzirme öyküsü, bebeğin gestasyon yaşı, cinsiyeti ve doğum ağırlığı hazırlanan formlara kaydedildi.

İstatistiksel Analiz

İstatistiksel analizler SPSS 15.0 bilgisayar programında yapıldı. Devamlı değişkenler için "One-way ANOVA", kategorik değişkenler için "Ki-kare" testi kullanıldı. Bağımlı gruplar için tekrarlı ölçümlerde "Çift Yönlü Varyans Analizi" kullanıldı. İstatistiksel olarak p değerinin 0.05'ten küçük olması anlamlı kabul edildi.

BULGULAR:

Çalışmaya katılan tüm annelerin yaşlarının ortalama 26 ± 4.9 yıl olduğu, % 66'sının ilköğretim mezunu, %'16'sının gebelikte, %17'sinin laktasyon döneminde sigara kullandığı öğrenildi. Bebeklerin gestasyonel yaşı 30±2,9 hafta (26-29hafta %28, 30-33 hafta %60) , doğum ağırlığı ortalama 1.436 ± 394 g olup % 23'ü ikiz eşi, % 53'ünün cinsiyeti ise kızdı.Galaktagog tedavilerine göre çalışmaya alınan anne ve bebekleri üç gruba ayrıldı. Grup I, Metpamid tedavisi alan, grup II Humana Still-Tee bitki çayı tedavisi alan ve grup III sadece su alan annelerden oluşmaktaydı. Her grupta bulunan anne sayısı 30 idi. Gruplara göre anneye ait özellikler tablo 1'de prematüre bebeklerin özellikleri ise tablo 2'de özetlendi.

Galaktagog tedavilerine başlamadan önce anne sütü miktarları karşılaştırıldığında, gruplar arasında fark olmadığı saptandı (Tablo 3). Galaktagog tedavileri sonrası ölçülen ortalama anne sütü miktarlarının her üç grupta da arttığı saptandı. Annelerin bir hafta boyunca salgıladıkları ortalama süt miktarlarına göre değerlendirildiğinde, grup I (MC)'de başlangıç süt miktarı 153,4 ml olup tedavi döneminde ortalama 185,2 ml'ye, grup II (ST)'de ise 138,9 ml'den 204,3 ml'ye ve grup III (PB) 110,7 ml'den 125,7 ml'ye kadar artmıştır. En fazla artış başlangıç miktarına göre % 47,07 oranı ile grup II (ST)'de saptandı (Şekil 1). Gruplar kendi içlerinde değerlendirildiğinde, grup I ve II'de başlangıç ve tedaviye ait ortalama anne sütü miktarları arasında saptanan artış istatistiksel olarak anlamlı bulundu ( sırası ile p=0,023; p=0.001). Grup III'te ise başlangıç ve tedavi sonrası süt miktarlarında artış olmasına rağmen fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0.055).

Başlangıç ve tedavi sonrası prolaktin değerleri Tablo 3'te verildi. Başlangıçta ve tedavi sonunda alınan kan örneklerindeki serum prolaktin değerleri karşılaştırıldığında grup II (ST) ve grup III (PB)'de azalma olurken, grup I (MC) artma saptandı (Tablo 3). Grup I'e ait bu fark istatistiksel olarak da anlamlı bulundu (p<0.05) (Şekil 2).

Gruplar arasında tedavi sonrası süt miktarları karşılaştırıldığında üç grubun ortalamalarının biribirinden farklı olduğu , grup II (ST) ile III (PB)ve grup I (MC) ile III (PB) arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu ( p değeri sırası ile p= 0,01; p=0,004) ancak grup I (MC) ile II (ST) arasındaki farkın anlamlı olmadığı (p=0,054) bulundu.

TARTIŞMA

Emzirme, anne ve bebeğin birlikte süt üretmesini sağlayan ve ikisine de faydaları olan interaktif beslenme yoludur. Süt yapımını başlatan, salınımını sağlayan ve arttıran hormonlar emzirme ile faaliyete geçmektedir (4,5). Ancak prematüre bebekte, emme yutkunma koordinasyonun henüz gelişmemesi ve kalori ihtiyacının arttırması nedeniyle belli kriterleri sağlayana kadar beslenme yolu olarak sonda ile beslenme tercih edilmektedir. Sonuç olarak annelerinden ayrı kalan ve emmeyen bebeklerin annelerinde süt üretimi giderek azalmaktadır. Emziren annelerin ürettikleri süt miktarı postpartum ilk 6 ay yaklaşık 800 ml/gün olarak bildirilmektedir (2). Bu çalışmaya katılan annelerin ise postpartum birinci aylarında, galagtagog tedavisi öncesi, süt miktarları 138,9-185,2 ml/gün arasında olup ciddi süt yetersizliğini işaret etmektedir. Prematüre bebek sahibi olan annelerin laktasyon döneminde özellikle ilk hafta göğüslerini yeterince boşaltamaması ve izleyen günlerde de düzenli pompa ile sağamaması, uyarı yetersizlikleri sonucunda süt salınım yetersizliklerine neden olmaktadır (6). Bu çalışmada plasebo kullanan anneler dahil olmak üzere tedavi sonrası her üç grupta da süt miktarında anlamlı artış olması, protokolu gereğince evlerinde kullanabilecekleri süt pompalarının temin edilmesinin süt miktarındaki olumlu etkisini göstermektedir.

Ekonomik güçlükler, annelerin pospartum iş hayatına erken dönmeleri, anne sütüne alternatif gösterilen ticari mamaların günlük hayatta yoğun olarak kullanılması, ve anne sütünün önemine dair bilgilerin aktarılmaması faydaları taklit edilemez anne sütünün yetersizliğinin en sık ve tehlikeli nedenleridir. Özellikle bebeği uzun süre yoğun bakımda yatan preterm doğum yapan anneler, daha ciddi sağlık sorunları nedeni ile süt yetersizliğine yönelik gerekli eğitim ve destekten mahrum kalmaktadır. Ünitemizde bu konuda düzenli ve bireye yönelik anne sütü eğitim ve destek programları bulunmasına rağmen süt yetersizliği ile sık karşılaşılmaktadır. Bu nedenle preterm doğum yapan annelerin süt miktarı ve farklı galaktagog tedavilerinin etkilerini araştırmayı planladık. Çalışmamızın sonucunda, galaktagog etkili hem ilaç hem de bitkisel çay kullanılan gruplar da süt miktarının belirgin arttığı saptandı. Bitkisel ve galaktogog etkisi olduğu ileri sürülen "Humana Stil-Tee" çayının istatiksel olarak anlamlı olmamasına rağmen, oral metoklopramid kullanıma göre süt miktarını daha fazla arttığı tespit edildi.

MC, santral sinir sisteminde dopamin ve prolaktin inhibe eden faktrü azaltarak prolaktin salımını ve süt miktarını arttırmaktadır. Gastrointestinal hastalık yada depresyon varlığında kullanılması önerilmemektedir. Ayrıca nadir de olsa ekstrapramidal yan etkilere yol açabilmektedir (2). MC'nin galaktagog etkisini araştıran çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmalarda günlük 10 mg doz kullanımında da galaktagog etkinin ortaya çıktığı, ancak süt üretiminin 30-45 mg dozunda belirgin arttığı, MC kullanan annelerin serumlarında prolaktin değerlerinin arttığı ve MC'nin anne sütüne geçtiği, tamamen süt üretimi kesilen annelerde 10 günlük tedavi sonrası süt üretiminin başladığı, diğer bir çalışmada ise bir hafta süren MC tedavisi sonrası etkinin 8 hafta sürdüğü bildirilmiştir (7-11). Prematüre bebeklerin annelerinde yapılan çalışmalarda MC'in anne sütünü arttığı ve yan etki izlenmediği bildirilmektedir (8,10). Çalışmamızda elde edilen sonuçlar MC'in preterm bebeği olan annelerde süt miktarını arttırdığını desteklemektedir. Galagtagog MC tedavisi öncesi ve sonrası karşılaştırılan serum prolaktin değerlerindeki istatistiksel anlamlı artış, MC'e bağlı galaktagog etkinin prolaktin düzeylerindeki artış ile ilişkili olduğunu doğrulamaktadır.

Galaktagog etkili bitkilerin kullanımı çok eskilere uzanmaktadır. Etnik gruplar arasında anne sütünü arttırmaya yönelik geleneksel yaklaşımlar içinde farklılıklar olmakla birlikte tecrübeler etkili olduklarını desteklemektedir. Ancak bu bitkilerin etki mekanizmaları ve anne sütünü arttırdıklarına dair yeterli sayıda bilimsel çalışma bulunmamaktadır

Humana Stil-Tee bitki çayı,

• Hibiscus (Hibiscus tiliaceus): Amber çiçeği özü; 2.6 g,
• Fennel extract (Foeniculum vulgare): Rezene; 0.2 g,
• Fennel oil: 0.02 g,
• Rooibos (Aspalatus linearis): Kırmızı çalı; 0.2 g,
• Verbena Herb (Verbena officinalis): Mine çiçeği; 0.2 g,
• Raspberry Leaves (Rubus idaeus): Ahududu; 0.2 g:
• Fenugreek (Trigonella foenum-graecum): Çemen otu: 0.1 g
• Goat's Rue Herb (Galega officinalis): Keçisedefi otu; 0.1 g. içermektedir. Bu bitkilerin galaktagog etkileri olduğu ileri sürülmektedir (12) .

Fenu-Greek (Çemen otu): FG, bilinen en eski tıbbi bitkilerden biridir. Fenu-greek, kullanımı Hipokrat zamanına kadar uzanan galaktagog etkisi dışında kan şekeri düzenlenmesi, impotans, lipid düşürücü, inflamasyon düzenleyici etkileri olduğu ve apse tedavisinde, solunum sistemi ve intestinal hastalıkların tedavisinde kullanıldığı bildirilmektedir (13, 14) Vitamin ve minerallerden zengindir (15,16). Genellikle , ürünü kullanmaya başladıktan 24-72 saat içinde süt salınımı artmaya başlamaktadır.

Hibiscus tiliaceus (Amber çiçeği): Prolaktin salgısını uyararak sütü arttırdığı düşünülmektedir. Ayrıca gastrointestinal sistem hastalıklarında, özellikle de konstipasyonda kullanılmaktadır (12,17).

Fennel Seed (Rezene): Östrojenik etki göstererek süt uyarımını sağladığı belirtilmiştir (18). Emziren annelerde süt salgısının arttırılması amacıyla kullanılmaktadır. Bebek ve çocuklarda gelişmemiş gastro-intestinal sistemden kaynaklanan gaza bağlı krampların tedavisinde etkilidir (19). Hayvan deneylerinde, yüksek dozlarda tremor, fasikülasyon ve istemsiz hareketlere neden olduğunun gözlenmesi nedeniyle epileptik hastalarda kullanılması önerilmemektedir (20).

Aspalatus linearis (Kırmızı çalı): Antioksidanlardan zengin olup emziren annenin gereksinimi olan demir, çinko, bakır, kalsiyum, potasyum, flor, magnezyum gibi mineralleri ve eser elementleri karşılamaktadır. Süt salınımını artıran fitoöstrojenlerden zengindir (21,22).

Verbena Herb (Mine çiçeği): Güçlü galaktagog etkilidir. Prolaktin salınımını uyarıcı etkisi olduğu bilinmektedir. Antioksidan özelliktedir. Ayrıca yüksek miktarda fitoöstrojen içerdiği saptanmıştır (23).

Raspberry Leaves (Ahududu): Mineral ve eser elementlerden zengindir. Kalp damar rahatsızlıkları, yaşlanmaya bağlı oksidatif stres ve dejeneratif olayları içeren hastalıklarda olumlu etkisi bilinmektedir (24).

Galega officinalis (Keçisedefi otu): En önemli özelliği yüzyıllardır anne sütünü arttıran bir galaktogog olmasıdır. Gastrointestinal sorunların giderilmesi ve kan şekerinin düzenleyici, antioksidan ve diüretik gibi etkileri bulunmaktadır. İçeriğindeki fitoöstrojenlerin östrojenik reseptörleri uyardığı ve süt üretimini artırdığı ileri sürülmektedir (25,26).

Tırak ve arkadaşlarının yaptıkları çalışmada galaktagog etkili bitkisel çay olan Human Still-Tee kullanan annelerin bebeklerinin ağırlık artışlarının kontrol grubuna göre fazla olduğu gösterilmiştir ve bu bulgunun süt miktarının artmasına bağlı olduğu belirtilmiştir (27). Çalşımamızda da Humana Stil-Tee kullanan annelerin süt miktarının diğer iki gruba göre anlamlı olarak arttığını tespit ettik. Çalışmamızda, prolaktin değerlerinde yükselme olmamasına rağmen süt miktarında en fazla artışın Humana Stil-Tee grubunda ortaya çıkması bitkisel çay içeriğindeki farklı galaktagogların farklı mekanizmalarla etki ettiğini göstermektedir.

YORUM

Bebeği yoğun bakım ünitesinde yatan ve preterm doğum yapan annelere anne sütü eğitimi verildikten sonra, galaktagog etkili tedavilerin postpartum erken dönemde başlanmasının süt yetersizliğini önleyeceğini ve güvenli olduğunu düşünmekteyiz.

Tablo 1. Çalışmaya alınan annelere ait özellikler

Tablo 2. Çalışmaya alınan prematüre bebeklerin özellikleri

Tablo 3. Gruplara göre galaktogog tedavileri öncesi ve sonrasına ait anne sütü miktarları (ml) ile prolaktin değerleri (ng/ml)

Şekil.1. Anne sütü miktarlarının gruplara göre bir haftalık değişimi

Şekil 2. Serum prolaktin değerlerinin gruplara göre bir haftalık süredeki değişimi

KAYNAKLAR

1. American Academy of Pediatrics.Breastfeeding and the Use of Human Milk. Pediatrics 2005;115(2)496-506.

2. Neville MC.Anatomy and physiology of lactation. The Pediatrics Clinics of North America 2001;48(1):13-24

3. Fleiss P. Herbal Remedies for breastfeeding mother.Mothering 1988;48:68

4. Baumslag N, Michels D. Milk, money, and madness: The culture and politics of breastfeeding. Westport: Bergin &Garvey;1995.

5. American Academy of Pediatrics, Work Group on Breastfeeding. Breastfeeding and use of human milk. Pediatrics 1997;100(6):1035-9

6. Soskolne EL, Schumacher R, Fyock C. et al. The effect of early discharge and other factors on readmission rates at newborns. Arch Pediatr Adolesc Med 1996;150:373-9

7. Stanley AG. The physiology of lactation. In: Gleicher N, (ed). Principles and Practice of Medical Therapv in Pregnancy. 3rd edition. New York: Appleton and Lange;1998: 1337-40.

8. Nader S. The Breast and Physiology of Lactation.In: Resnik C, (ed). Maternal Fetal Medicine. 4th Edition. Philadelphia: W.B.Saunders Company;1999: 1031-2.

9. Gabay MP, Pharm D. Galactagogues: Medications That Induce Lactation. J Hum Lact:2002;18:274-279.

10. Betzold CM, Galactagogues.J Midwifery Womens Health 2004;49(2):151-4.

11. Toppare MF, Laleli Y, Senses DA, Kitapci F, Dilmen U. Metoclopramide for breast milk production. Nutr. Res 1994;14:1019-1029.

12. K. Abascal, E. Yarnell. Botanical galaktagogues. Alternative And Complementary Therapies. 2008; 14(6); 288-294

13. Yoldemir T, Baksu B, Varolan A, Aydın A, Altıntaş A, Davas İ. Peripartum intramüsküler metoklopramid uygulamasının postpartum laktasyon başlama zamanına etkisi.Ege Tıp Dergisi 2001;40(3):203-206

14. Albert-Puelo M. Fennel and Anise as estrogenic agents. Journal of Ethnopharmacology 1980;2:337-344.

15. Biervliet FP, Maguiness SD, Hay DM, Killick SR, Atkin SL.Induction of lactation in the intended mother of a surrogate pregnancy.Human Reproduction 2001; 16(3):581.

16. Cunningham FG. Williams Obstetrics. 19th Edition. Conneticut: Appleton and Lange;1993: 462-4.

17. Shivananda NB, Sivachandra RS, Orette FA, Chalapathi RAV. Effects of Hibiscus rosa sinensis L (Malvaceae) on wound healing activity: a preclinical study in a Sprague Dawley rat. Int J Low Extrem Wounds 2007; 6:76-81.

18. Brovvn TE, Fernandes PA, Grant LJ, Hutsul JA, McCoshen JA.Effect of parity on pituitary prolactin response to MCP and domperidone. J Soc Gynecol Invest 2000; 7(1): 65-9.Ball S, Polson K, Emeny J, Eyestone W, Akers RM. Induced lactation in prepubertal Holstein heifers. J Dairy Sci 2000;83 :2459-2463.

19. Cassy S, Charlier M, Bélair L, Guillomot M, Laud K et al. Increase in prolactin receptor (PRL-R) mRNA level in the mammary gland after hormonal induction of lactation in virgin ewes. Domest Anim Endocrinol 2000;18:41-55.

20. Khosla P, Gupta DD, Nagpal R.K. Effect of Trigeonella faenurn Graecum (fenugreek) on serum lipids in normal and diabetic rats. Ind. J. Pharm 1995; 27: 89-93.

21. Neeraja A, Rajyalakshmi P. Hypoglycemic effect of processed fenugreek seeds in humans. J Food Sci Technol 1996; 33:427-430.

22. Jellin JM,(ed).Natural Medicines: A Comprehensive Database. Online version. Stockton: Therapeutic Research Faculty; 2001.

23. Tiran D. The use of fenugreek for breast feeding women. Complementary Therapies Midwifery 2003; 9:155-156.

24. Shivananda NB, Sivachandra RS, Orette FA, Chalapathi RAV. Effects of Hibiscus rosa sinensis L (Malvaceae) on wound healing activity: a preclinical study in a Sprague Dawley rat. Int J Low Extrem Wounds 2007; 6:76-81.

25. Albert-Puelo M. Fennel and Anise as estrogenic agents. Journal of Ethnopharmacology 1980;2:337-344.

Tırak U, Dilli D, Emeksiz S, Dallar Y. Galaktagog bir bitki çayının yenidoğan döneminde tartı alımı üzerine etkileri. Çocuk Dergisi 2008; 8(1):14-20